لوگو

مطالب آموزشی کارآفرینی و تجارت ،خبر، سرگرمی، کسب و کار

مهندسی فناوری اطلاعات (IT)

مهندسی فناوری اطلاعات (IT)

مطالعه، طراحی، ساخت، راه‌اندازی، نگهداری سیستم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، جمع‌آوری، سازمان‌دهی، طبقه‌بندی و انتقال اطلاعات مهم‌ترین اهدافی است که مهندسی فناوری اطلاعات آن را دنبال می‌کند. مهم‌ترین توانمندی دانش‌آموختگان این رشته، استفاده صحیح و بهره‌برداری به‌موقع از اطلاعات است. هسته اصلی این رشته را مهندسی کامپیوتر به‌ویژه گرایش نرم‌افزار تشکیل می‌دهد. در عصری که به‌سر می‌بریم فناوری اطلاعات یکی از عمده‌ترین محورهای تحول و توسعه در دنیا محسوب می‌شود. امروزه دستاوردهای ناشی از فناوری اطلاعات چنان با زندگی مردم تلفیق شده است که توقف در مسیر آن باعث ایجاد اختلال در جامعه و حتی رفاه و آسایش مردم می‌شود. از این‌رو بسیاری از کشورها جهت عمومیت بخشیدن به استفاده از فناوری اطلاعات دست به اقدامات خرد و کلانی زده‌اند که آموزش آکادمیک فناوری اطلاعات یکی از این موارد است.
در کشور ما نیز در راستای ایجاد تغییرات بنیادین و منطقی و دستیابی به نیروهای متخصص و کارآمد رشته فناوری اطلاعات به‌صورت متمرکز و غیرمتمرکز در مراکز آموزش عالی از جمله دانشگاه‌ها ارایه می‌شود. در واقع می‌توان گفت ورود رشته IT به مجموع رشته‌های ارایه شده در دانشگاه‌های کشور به ابتدای سال ۱۳۸۰ و هم‌زمان با اوج گرفتن مباحث مربوط به فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی در ایران بازمی‌گردد. اما در سال ۱۳۸۱ بود که رشته مهندسی فناوری اطلاعات به‌طور رسمی در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد مورد پذیرش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفت. به گونه‌ای که رشته مهندسی فناوری اطلاعات در پایه لیسانس به‌طور هم‌زمان در سه دانشگاه علم و صنعت، امیرکبیر و شیراز تدریس شد. از آن پس تاکنون رشته IT در مقاطع تحصیلی مختلف و توسط دانشگاه دولتی و غیردولتی به متقاضیان یادگیری این علم آموزش داده می‌شود و علی‌رغم نوپایی خود از طرفداران قابل توجهی برخوردار است.

دروس رشته فناوری اطلاعات
مرور سرفصل دروس رشته فناوری اطلاعات نشان می‌دهد اجرای برخی اصول قانون اساسی در راستای سازمان‌دهی اطلاعات، چگونگی بهره‌برداری کیفی از داده‌ها و یکپارچه‌سازی و انتقال سریع آن‌ها از جمله محورهایی بوده که در تعیین دروس این رشته مدنظر قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، رشته IT نیز مانند بسیاری رشته‌های دیگر دارای دروس پایه، اصلی، تخصصی و عمومی است. دروس پایه در مقطع کارشناسی معمولا شامل ریاضی، معادلات دیفرانسیل، آمار و احتمالات مهندسی، فیزیک و کارگاه عمومی است. دروس اصلی شامل ساختمان‌های گسسته، مبانی کامپیوتر و برنامه‌سازی، زبان ماشین و برنامه‌نویسی سیستم، ساختمان داده‌ها، مدارهای منطقی، معماری کامپیوتر، برنامه‌سازی پیشرفته، سیستم‌های عامل، پایگاه داده‌ها و طراحی الگوریتم‌هاست. همچنین مهندسی نرم‌افزار، شبکه‌های کامپیوتری، مبانی الکترونیک دیجیتال، هوش مصنوعی، اصول و مبانی مدیریت، مبانی اقتصاد مهندسی، آزمایشگاه شبکه، آزمایشگاه پایگاه داده‌ها، شیوه ارایه مطالب علمی و فنی، زبان تخصصی و آزمایشگاه سیستم‌عامل از دیگر دروس اصلی این رشته به‌شمار می‌رود.
در نهایت اینکه دروس تخصصی نیز به مبانی فناوری اطلاعات، مهندسی فناوری اطلاعات، تجارت الکترونیکی، مدیریت و کنترل پروژه‌های IT، برنامه‌ریزی استراتژیک IT، آموزش الکترونیکی، محیط‌های چندرسانه‌ای، پروژه IT و کارآموزی تقسیم می‌شود.

ارایه مفاهیم بر اساس دانش استاد
پیش از این به بررسی کلی رشته IT و دروس در نظر گرفته شده در این رشته پرداختیم. اما مرور وضعیت کلی این رشته در دانشگاه‌های کشور نشان می‌دهد، هر چند دروس به‌صورت یکپارچه و سراسری طراحی شده‌اند، اما معمولا بر اساس توانمندی‌های دانشگاه و میزان دانش استادان نسبت به حوزه مورد نظر ارایه می‌شوند که این قضیه می‌تواند موجب ایجاد چالش‌هایی در آینده شود.
دکتر علی‌اکبر جلالی، رییس پژوهشکده الکترونیک دانشگاه علم و صنعت در این زمینه می‌گوید: رشته IT در سایر کشورهای جهان با مفاد مختلفی ارایه می‌شود که بر اساس نیازهای آن جامعه طراحی شده است. اما در ایران IT معمولا بر اساس پارامترهایی چون قابلیت‌های دانشکده، دانش استاد، تعداد اعضای هیات علمی و غیره به دانشجویان ارایه می‌شود. این مسئله سبب می‌شود محتوای رشته IT از دانشگاهی به دانشگاه دیگر تفاوت داشته باشد.

فقدان منابع آموزشی مناسب
شاید رشته فناوری اطلاعات را بتوان از جمله معدود رشته‌هایی دانست که به‌علت فقدان منابع درسی و آموزشی مناسب به‌شدت در فقر به‌سر می‌برد. این رشته در حالی در دانشگاه‌های کشور تدریس می‌شود که کتب درسی ارایه شده فاصله بسیار زیادی با مراجع روز دنیا دارند.
کارشناسان معتقدند هرچند پویایی این رشته می‌تواند مانعی جهت تولید سریع منابع مناسب در حوزه مذکور باشد، اما باید در نظر گرفت که عمر آموزشی کتب رشته فناوری اطلاعات نیز بسیار کوتاه است، زیرا دانش روز دنیا در زمینه IT به‌سرعت در حال تغییر و تکامل است. در این میان هرچند استفاده از منابع انگلیسی می‌تواند کمک بسیاری به دانش‌آموختگان این رشته کند، اما نباید فراموش کرد آموزش دانش انگلیسی هنوز در میان بسیاری از جوانان کشور ما عمومیت نیافته است و در ضمن تامین منابع انگلیسی مستلزم صرف هزینه فراوانی است و برای تمام متقاضیان مقدور نیست.

عدم انطباق محتوای درسی با نیازهای دانشجو
بررسی مفاهیم درسی رشته فناوری اطلاعات نشان می‌دهد بیشترین مفاد دروس اصلی این رشته با نرم‌افزار مشترک است، اما تحت عناوین دیگری ارایه می‌شوند.
یکی از استادان IT دانشگاه تهران در این زمینه می‌گوید: در رشته فناوری اطلاعات هنوز دیدگاه سنتی ضرورت وجود درس ریاضی در کلیه رشته‌های مهندسی دیده می‌شود و واحدهای قابل توجهی در این حوزه به درس ریاضیات اختصاص یافته است. در حالی که جای واحدهایی که واقعا مورد نیازند خالی است به گفته وی، در حالی که سخت‌افزار نقش کلیدی و مهمی را در فناوری اطلاعات به‌خود اختصاص می‌دهد، تنها ۱۵ واحد از مجموع ۶۱ واحد درسی در دوره کارشناسی به موضوع سخت‌افزار اختصاص یافته است. وی معتقد است مجموع دروس ارایه شده در این رشته بیشتر از نرم‌افزار و الکترونیک سرچشمه گرفته است و این قضیه موجب شده تا سطح دانش متقاضیان این رشته وسیع، ولی عمق آن مختصر و کوتاه باشد. البته عدم انطباق میان مفاهیم درس‌های پیش‌نیاز نیز از جمله مواردی است که معمولا دانشجویان را با مشکل مواجه می‌سازد. به‌عنوان نمونه در فیزیک(۱) دوره کارشناسی به مباحث مکانیک پرداخته می‌شود، در حالی که فیزیک(۲) مباحث الکتریسیته را تحت بررسی قرار می‌دهد.

تفاوت‌ رشته نرم‌افزاری با فناوری اطلاعات
به‌طور کلی ارتباط میان فناوری اطلاعات و نرم‌افزار مانند رابطه پزشک متخصص و دکتر داروساز است، به این مفهوم که پزشک صرفا به تجویز دارو و داروساز به ساخت دارو می‌پردازد.
کوپایی، استاد دانشگاه علمی–کاربردی در مورد تفاوت‌های میان نرم‌افزار و فناوری اطلاعات می‌گوید: مهندسی نرم‌افزار به‌صورت ریشه‌ای و بنیادین ضمن استفاده از پایه ریاضی و با عمق قابل توجه موضوعات را مورد توجه قرار می‌دهد، در حالی که مهندسی فناوری اطلاعات بیشتر جنبه‌های تکنولوژیک و کاربردی نرم‌افزار را بررسی می‌کند.
وی می‌افزاید: مهندس نرم‌افزار به ارایه راه‌حل برای حل مسایل پیچیده سازمانی می‌پردازد، در حالی که مهندس IT پیاده‌سازی راه‌حل‌ها با استفاده از تکنیک را بر عهده می‌گیرد.

 توانمندی ها و ویژگی های لازم برای موفقیت در رشته مهندسی فناوری اطلاعاتی
با توجه به ماهیت میان رشته ای مهندسی فناوری اطلاعات ، دانشجوی این رشته لازم است که به دو مبحث علوم مدیریت و کامپیوترعلاقه مند باشد . هم چنین باید در ریاضی توانمند بوده و قدرت تجزیه و تحلیل خوبی داشته باشد . زیرا به گفته «الکساندروف». ریاضیدان و فیلسوف معاصر شوروی ، علم ریاضی کاربرد فراوانی درسایر دانش ها ، صنعت و درهمه زمینه های مربوط به زندگی بشری دارد این رشته درحال حاضر از بین داوطلبان گروه آزمایشی ریاضی دانشجو می پذیرد اما دکتر جلالی معتقداست که رشته IT باید از بین داوطلبان هر ۵ گروه آزمایشی دانشجو بپذیرد و آزمون این رشته باید به صورت نیمه متمرکز برگزار گردد تا علاقه مندترین و مستعد ترین داوطلبان وارد این رشته گردند . داوطلبانی که بیش از ورد به دانشگاه با کامپیوتر آشنایی داشته ودراین زمینه توانمند باشند.

توجه به نیازهای بازار کار
یکی از مهم‌ترین عوامل جذب نیرو در بازار کار توجه به نیازهای جامعه هنگام تربیت دانش‌آموختگان است. دکتر جلالی، در مورد نیاز فعلی بازار کار ایران در زمینه IT چنین اظهار می‌کند: در حال حاضر بازار کار ایران، بیش از هر چیز به تکنسین فناوری اطلاعات نیاز دارد که این امر مستلزم تحصیل در پایه کاردانی است، زیرا امروزه بسیاری از مراکز نظیر مدارس، بانک‌ها و غیره به سیستم کامپیوتر مجهز هستند و به افرادی نیازمندند که قادر به نگهداری و پشتیبانی از آن‌ها باشد و این اقدام نه به مهندس احتیاج دارد و نه فرد دیپلمه توانایی انجام این کار را دارد.
لذا با توجه به رشد فناوری اطلاعات در کشور، زمانی به مهندس IT احتیاج خواهیم داشت که برنامه‌های وسیع و مدیریتی در این حوزه داشته باشیم و IT تا لایه‌های عمقی جامعه نیز پیش رفته باشد.
در حال حاضر وزارت بازرگانی در پی آن است که سیستم تجارت ایران را مثل کشورهای پیشرفته، الکترونیکی کند. این پروژه بسیار پیچیده است و نیاز به تعداد قابل توجهی متخصص IT دارد. تا جایی که اگر تمامی دانشجویان ما وارد بازار کار شوند. باز هم پاسخگویی نیاز این پروژه و پروژه های مشابه نخواهند بود. حتی در کارهایی ساده تر مثل مکانیزه شدن سیستم یک اداره، نیاز به متخصص این رشته است. به عبارت دیگر در حال حاضر، همه چیز به سمت IT پیش می رود و به همین دلیل فارغ التحصیلان این رشته اگر توانمند باشند، بیکار نخواهد ماند.

زمینه‌های اشتغال
با توجه به گسترش روزافزون دنیای کامپیوتر امروزه بیش از هر زمان دیگری نیاز به متخصصان کامپیوتر احساس می‌شود. امروزه یک مهندس کامپیوتر اگر علاقمند به کار باشد، هیچ وقت با مشکل بیکاری روبه رو نمی‌شود. به خصوص مهندسین نرم افزار فرصت‌های شغلی بیشتری داشته و برای کارکردن نیاز به امکانات و تجهیزات زیادی ندارند. فرصت‌های شغلی این رشته به حدی گسترده و متعدد است که نه تنها فارغ التحصیلان این رشته به راحتی جذب بازار کار می شوند بلکه دانشجویان دو سال آخر این رشته نیز می توانند وارد بازار کار شده و فعالیت کنند. برای مهندسین سخت افزار هم امکان کار در شرکت‌های تولید کننده قطعات و دستگاه‌ها و مراکز صنعتی – تولیدی بسیار فراهم است و از نظر سطح درآمدی هم با توجه به دانش و پشتکار شخصی در حد قابل قبول و ایده آلی قرار دارند. از طرفی با توجه به استفاده روزافزون از شبکه اینترنت زمینه کار در این موضوع نیز بسیار مهیاست.

بازار کار در خارج از کشور
پیش از هر چیز شایان ذکر است که به دلیل نزدیکی میدان‌های فعالیت در هر دو رشته مهندسی کامپیوتر و IT، بازار کار و فعالیت‌های اقتصادی نیز در این دو رشته بسیار به یکدیگر نزدیک است و داوطلبین کار در خارج نه بر اساس یکی از این دو رشته تحصیلی بلکه بر پایه توانایی‌های فردی می‌توانند گوی سبقت را جهت در اختیار گرفتن شغل (مسلما مرتبط با کامپیوتر) بربایند.
رشته‌های مهندسی سخت افزار، نرم افزار و IT (آنچه به عنوان IT در کشور ما تدریس می‌شود) در خارج از این مرزها به عنوان مجموعه‌ی مهندسی کامپیوتر شناخته می‌شوند که این مجموعه طبق آمارگیری‌های اخیر (تاریخ آمارگیری: ۱۱ July 2007 ) پر‌درآمدترین رشته دانشگاهی محسوب می‌شود که بیشترین درآمد را عاید فارغ‌التحصیلان خود می‌کند. رقم تخمینی ۱۰۴ هزار دلار در سال برای افراد با سابقه کاری ۱۰ سال به بالا گواه بر این نکته است که دانشجویان این رشته با تلاش و پشتکار می‌توانند آینده موفقی را برای خود در خارج از کشور رقم بزنند. آمار بیکاری در این رشته نیز نسبت به بسیاری از رشته‌ها بسیار کمتر است و حتی طبق آمار اعلام شده دانشجویانی که هنوز تحصیل خود را نیز به پایان نرسانده‌اند هم می‌توانند در حین تحصیل، شاغل یکی از میدان‌های کاری مرتبط با این رشته شده و به بهبود وضع اقتصادی خود در کنار فرآگیری این علوم، بپردازند.

بازار کار رشته مهندسی فناوری اطلاعات
۱- مطالعه، بررسی و امکان سنجی سخت افزار، شبکه و نرم افزار مورد نیاز
۲- جمع آوری، سازمان دهی، طبقه بندی اطلاعات
۳- ایجاد و نگهداری نرم افزارهای مورد نیاز مانند پست فارسی و ابزار جستجوی اطلاعات فارسی
۴- طراحی و پیاده سازی شبکه های محلی
۵- مطالعه و بررسی ابزار مخابراتی مناسب برای انتقال اطلاعات
۶- مطالعه و بررسی سیستم‌های نرم افزاری مناسب برای سازماندهی و استفاده از اطلاعات مانند سیستم‌های عامل و سیستم‌های بانک اطلاعاتی
۷- مطالعه و شناسایی شیوه‌های جدید برای اطلاع رسانی

بازار کار رشته امنیت
۱- تولید محصولات نرم افزاری و سخت افزاری مانند:
– دیوار آتش ( fire walls )
– سیستمهای کنترل نفوذ ( Honey pots )
– سیستمهای تشخیص نفوذ ( IDS & IPS )
– سیستمهای پالایش ( Filters)
۲- فراهم سازی امنیت لازم برای تراکنش‌های مالی بانک‌ها
۳- فعالیت در مراکز داده و شرکت‌های ارائه دهنده خدمات اینترنت برای تامین امنیت سرورها
بازار کار رشته تجارت الکترونیک
۱- فعالیت در بانک‌ها حول محور پول الکترونیک مانند:
– بانکداری اینترنتی
– بانکداری از طریق موبایل
۲- ایجاد سایت‌های ارائه دهنده خدمات تجارت الکترونیک

مکان‌هایی که در ایران می توان در آن‌ها مشغول به کار شد
۱- شرکت‌های نرم افزاری مانند همکاران سیستم و پرورش داده‌ها
۲- شرکت‌های سخت افزاری
۳- شرکت‌های ارتباطی و شبکه
۴- شرکت‌های مخابراتی
۵- شرکت‌های تجاری مانند بانک‌ها و دیگر موسسات مالی و اعتباری

صنعت و بازار کار 
فارغ التحصیلان این رشته در این حوزه ها می توانند فعالیت کنند:
۱) مطالعه، بررسی و امکان سنجی سخت افزار، شبکه و نرم افزار مورد نیاز
۲) جمع آوری، سازمان دهی، طبقه بندی اطلاعات
۳) ایجاد و نگهداری نرم افزارهای مورد نیاز مانند پست فارسی و ابزار جستجوی اطلاعات فارسی
۴) طراحی و پیاده سازی شبکه های محلی
۵) مطالعه و بررسی ابزار مخابراتی مناسب برای انتقال اطلاعات
۶) مطالعه و بررسی سیستم های نرم افزاری مناسب برای سازماندهی و استفاده از اطلاعات مانند سیستم های عامل و سیستم های بانک اطلاعاتی
۷) مطالعه و شناسائی شیوه های جدید برای اطلاع رسانی

فرصت‌های شغلی موجود برای فارغ‌التحصیلان مهندسی فناوری اطلاعات (در مقطع کارشناسی)
این جا یک شهر الکترونیکی است. شهری که آموزش، تفریحات، خرید وفروش و بخش قابل توجهی از ارتباطات آن الکترونیکی است. در این شهر، فارغ‌التحصیلان IT حضوری فعال دارند زیرا از سوار شدن به مترو وتاکسی تا خرید از فروشگاهی که در آن فروشنده‌ای حضور ندارد، به صورت الکترونیکی انجام می‌گیرد. این تصویری از آینده تمام کشورهای جهان از جمله کشور ایران است؛ تصویری که بیانگر وجود فرصت‌های شغلی فراوان برای فارغ‌التحصیل IT است. البته یک مهندس IT نه تنها در آینده، بلکه در حال حاضر نیز فرصت‌های شغلی فراوانی دارد.

تاریخ ارسال : ۱۴ام فروردین ۱۳۹۱
بازدید : 131 بازدید
مطالب مشابه
نظرات کاربران
asal
۱۳۹۱/۲/۱۳ - در ۱۰:۳۹ ق.ظ

دانشجویانی که در رشته نرم افزار در مقطع کاردانی دروسی مانند فیزیک پیش و زبان ماشین و برنامه سازی و… را گذرانده اند باید این واحد هارا در مقطع کارشناسی آی تی دوباره بگذرانند؟

الهه
۱۳۹۱/۴/۶ - در ۹:۱۸ ق.ظ

با سلام .
در جامعه ی امروز ما که فارق التحصیلان تمام رشته ها بیکاری را تجربه می کنند این مطالب کاملا دور از واقعیت است .
زمان انتخاب رشته ما هم تعاریف زیادی از این دست می شنیدیم اما در آخر یک مهندس IT بیکار شدیم !!!

azim
۱۳۹۱/۸/۱۱ - در ۳:۵۵ ب.ظ

من خودم کارشناسی آی تی خوندم ، متاسفانه فارغ التحصیلان این رشته به دلیل منابع محدود دانشگاهی که داریم سواد کاربردی ندارند ، طرف لیسانس نرم افزار گرفته ولی یک برنامه ساده بلد نیست بنویسه ، بدلیل نو پا بودن این رشته ها هم همه هجوم آوردن میخوان مهندس کامپیوتر بشن ولی در عمل نه تجربه ، نه علم کافی و نه کار درست و حسابی گیرشان نمی آید ، توصیه من به دوستان اینکه ، هر رشته ای را نه به خاطر پول بلکه به خاطر علاقه انتخاب و ادامه بدن ، انشاا… که همه جوونها موفق باشند

عبدالهي
۱۳۹۱/۹/۶ - در ۱۰:۰۶ ق.ظ

من دانشجوی مدیریت دولتی دانشگاه پیام نور هستم . میخوام تغییر رشته بدم و آی تی بخونم ، سوالم اینه که پیام نور رشته آی تی در مقطع کارشناسی داره یا خیر ؟ خواهشمندم منو راهنمایی بفرماییر. با تشکر

tohid
۱۳۹۱/۱۲/۲۶ - در ۱۲:۴۵ ب.ظ

با سلام
من با قسمتی از نظر “الهه” موافقم اما اینکه فارق التحصیل بیکار تشریف دارین ربطی به رشته آی تی نداره اینکه آی تی بازار خوبی داره درسته درصورتی که دانشجو به چارت تحصیلی در دانشگاه بسنده نکنه
شما کدوم مدرک بین المللی شبکه گرفتین که الان بیکارین؟

آذین
۱۳۹۲/۶/۸ - در ۶:۰۹ ب.ظ

سلام به همگی
من تازه از رشته آی تی فارغ التحصیل شدم می خواستم بدونم تو کدوم زمینه کلاس تخصصی برم بهتره؟
لطف راهنمایی ام کنید ممنون

مهناز
۱۳۹۲/۱۱/۲۲ - در ۹:۳۱ ق.ظ

سلام دوستان
من وقتی کاردانی کامپیوتر نرم افزار و گرفتم رفتم به دوره آموزش کوتاه برنامه نویسی اون موقع دلفی و بعد هم vb رو یاد گرفتم وبا این رشته تو یک ارگان دولتی شروع به کار کردم (به صورت پیمانکاری ) والان لیسانس it دارم و از اون شرکت هم بیرون اومدم و الان تو همون ارگان استخدام شدم حقوقش بد نیست ولی هنوز معتقدم بااین رشته خیلی بیشترازاینها باید کار کرد
به نظر من مهم نیست چه رشته ای فارغ التحصیل می شی مهم اینه که بعدش چقدر تلاش می کنی تا بتونی موفق باشی
فقط بشینیم و بگیم کارنیست که فایده نداره

بهزاد
۱۳۹۳/۱۱/۲۴ - در ۸:۳۸ ق.ظ

تو این رشته دخترها تو هر سطحی که باشند کار پیدا می کنند، کار پسرا سخته.
در ضمن فقط اطلاعات به روز از کامپیوتر کافی نیست باید از هر لحاظ به روز باشی.
من c , c++ , java , sql , html , css , java script, c# , ASP.Net , unix, design Patterns , vb بلدم و هرچی که لازم باشه رو یاد میگیرم ولی هنوز بیکارم. چون هدف و راهنمای مشخصی ندارم